“Ar ran CLlLC, rwy’n croesawu’r amcanion a nodir yn y llwybr. Mae’r llwybr yn adlewyrchu dull partneriaeth rhwng Llywodraeth Cymru, Trafnidiaeth Cymru, awdurdodau lleol, gweithredwyr bysiau a rhanddeiliaid allweddol eraill.

“Mae gwella profiad y cyhoedd sy’n teithio yn ganolog i’r newidiadau arfaethedig. Gall gwasanaethau masnachfraint, os cânt eu cynllunio'n dda i adlewyrchu angen, fod o fudd nid yn unig i ddefnyddwyr bysiau presennol ond, yn bwysig, i yrwyr ceir sy'n cael eu darbwyllo i newid moddau teithio, gan leihau tagfeydd a llygredd. Gall gwasanaethau bws da greu buddion cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol.

“Mae angen i ni ddatblygu cylch rhinweddol o gynyddu nifer y teithwyr gan arwain at fwy o refeniw a all gefnogi mwy o wasanaethau, gan ddenu mwy fyth o deithwyr dros amser. Drwy gydlynu’r dull hwn ledled Cymru, a defnyddio brandio cyson, gall hefyd greu ymdeimlad o drafnidiaeth gyhoeddus gydlynol, hygyrch ac integredig ledled y wlad.

“Mae gan awdurdodau lleol ran allweddol i’w chwarae wrth gefnogi’r gwaith hwn gan ei fod yn cael ei gyflwyno dros nifer o flynyddoedd ac rydym yn llwyr gydnabod pwysigrwydd gwasanaethau bws dibynadwy o safon i’n cymunedau.”

Mewn cyfarfod o Fwrdd Gweithredol CLlLC, sy’n cynnwys pob un o’r 22 o gynghorau Cymru, siaradodd arweinwyr am eu pryder ynghylch y newyddion “dinistriol” i gymunedau a’r rhanbarth.

Dywedodd y Cynghorydd Rob Stewart (Abertawe), Llefarydd CLlLC dros yr Economi:

“Mae’r cyhoeddiad heddiw gan gwmni dur Tata yn ergyd ysgytwol yn nhermau’r effeithiau llym ar economi Cymru, ac ar gapasiti’r DU i gynhyrchu dur. Mae CLlLC yn glir nad yw llywodraeth leol yn cefnogi’r datblygiad yma.”

“Mae’r gwaith dur yn ddiwydiant sofran a bydd cynlluniau Tata yn gadael y DU fel yr unig genedl G20 heb y gallu i greu ei dur ei hun. Tra’r ydyn ni’n cefnogi symud i ffwrneisi modern fel proses ychwanegol i alluogi ailgylchu ac atgynhyrchu dur, dylai hynny eistedd ochr-yn-ochr gallu’r DU i greu dur cynhenid. Fel arall, fel sydd wedi ei brofi dros yr argyfwng ynni, bydd y DU ar drugaredd marchnadoedd a chyflenwad rhyngwladol.

“Ni fydd hyn chwaith yn helpu i fynd i’r afael â newid hinsawdd chwaith, gan y bydd y broses o greu dur mewn ffwrneisi chwyth yn dal i gymryd lle ond mewn ffordd llai cynaliadwy yn amgylcheddol mewn rhannau eraill o’r byd.

“Yn syml iawn, byddai cynlluniau arfaethedig Tata yn ergyd ddinistriol yn lleol ac yn genedlaethol. Byddai’n golygu colli 2,800 o swyddi gydag effaith gwerth £500m i economi Cymru o ran colli swyddi yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol.

“Rydyn ni’n gal war Lywodraeth y DU a Tata i barhau trafodaethau gyda’r Undebau a, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, i amddiffyn y diwydiant gwneud dur ym Mhort Talbot ac yn y DU. Rhaid canfod ffordd amgen i bontio tuag at greu dur glanach, sydd yn amddiffyn swyddi ac economi Cymru, ynghyd â chadw isadeiledd cenedlaethol a gallu’r DU i greu dur.”

- DIWEDD -

“Mae WLGA yn croesawu’r cyhoeddiad o £111m yn dod i Gymru ar gyfer saith prosiect Lefelu. Mae ymestyn yr amserlen ar gyfer cwblhau prosiectau i fis Mawrth 2026 hefyd yn gam cadarnhaol, o ystyried yr amser sydd ei angen i gyflawni prosiectau cyfalaf. Yn gyffredinol, mae Cymru wedi elwa o £440m dros y tair rownd o LUF, gan gefnogi 28 o brosiectau. Rwy’n llongyfarch yr holl gynghorau hynny sydd wedi cael ceisiadau llwyddiannus, gan helpu Cymru i ‘ddyrnu uwchlaw ein pwysau’ yn y gyfran o’r cyllid a ddyfarnwyd. Fodd bynnag, er bod hyn yn cael ei groesawu, wrth symud ymlaen, mae’n rhaid i’r cyllid cyffredinol ar gyfer lefelu i fyny gyfateb i’r lefelau blaenorol o gyllid yr UE a rhaid inni sicrhau nad yw Cymru ar ei cholled.”

Dywedodd y Cynghorydd Rob Stewart, Llefarydd WLGA dros yr Economi:

“Mae’n bob amser yn dda clywed am brosiectau sy’n derbyn cyllid sy’n cefnogi ymdrechion datblygu rhanbarthol ehangach yng Nghymru. Rwy’n arbennig o falch o weld tri phrosiect yn ardal Dinas-ranbarth Bae Abertawe yn cael eu hariannu yn y rownd hon. Fodd bynnag, mae'n siomedig, ar ôl tair rownd, fod pedair ardal cyngor o hyd nad ydynt wedi derbyn unrhyw arian LUF. O ystyried bod 18 ardal wedi elwa o LUF, nid yw’r cysyniad neu’r nod o ‘lefelu i fyny’ erioed wedi’i wneud yn arbennig o glir. Os mai Cymru oedd dal i fyny â gweddill y DU, mae gan bob cyngor feysydd oddi mewn iddynt y mae angen cymorth arnynt. Gobeithiwn weld ymgysylltu ymlaen llaw â Llywodraeth y DU, gan weithio gyda Llywodraeth Cymru ar gynlluniau ar gyfer LUF neu unrhyw olynydd yn y dyfodol.”

DIWEDD –

“Nawr wedi’i gadarnhau na fydd y cynlluniau ar gyfer cymal gogleddol HS2 i Fanceinion yn mynd yn eu blaenau, rydym yn disgwyl i ddadl Llywodraeth y DU fod HS2 yn ‘brosiect Cymru a Lloegr’ arwain at gyfran deg o’r £36bn sy’n cael ei arbed. i'w wario ar brosiectau trafnidiaeth yng Nghymru.

“Mae’r Prif Weinidog eisoes wedi datgan y bydd pob ‘rhanbarth’ y tu allan i Lundain yn derbyn yr un buddsoddiad gan y llywodraeth neu fwy nag y bydden nhw wedi’i wneud o dan HS2 gyda chanlyniadau cyflymach. Rhaid i hynny fod yn berthnasol i Gymru hefyd a rhaid iddo fod ar raddfa sy’n adlewyrchu anghenion Cymru, lle’r ydym wedi cael ein tanariannu’n gyson o ran trafnidiaeth rheilffyrdd. Rydym yn croesawu’n fawr y cyhoeddiad o £1bn ar gyfer trydaneiddio prif reilffordd Gogledd Cymru ond hoffem weld prosiectau trafnidiaeth pwysig eraill ledled Cymru yn cael eu hariannu hefyd.”

DIWEDD –

“Mae buddsoddi i’w groesawu, ond mae llywodraeth leol yng Nghymru yn pryderu’n wirioneddol i glywed am yr effaith ar swyddi o ganlyniad i’r newyddion heddiw am TATA.

“Byddai unrhyw ddiswyddiadau ar y raddfa yma yn ergyd ysgytwol i’r miloedd o deuluoedd, a byddai’r sgil-effeithiau ehangach yn cael eu teimlo yn yr economi a chymunedau.

“Mae angen eglurder a chefnogaeth ar frys i’r gweithwyr yn ystod yr amser aruthrol o ofidus hwn.”

DIWEDD -

Dywedodd y Cynghorydd Anthony Hunt (Torfaen), Llefarydd CLlLC dros Gyllid ac Adnoddau:

“Mae cynghorau yn gwneud popeth i gefnogi cymunedau lleol yng ngolwg yr heriau y bydd cyn gymaint o’n trigolion yn eu wynebu o ganlyniad i gostau byw cynyddol. Mae dros 90% o gartrefi cymwys bellach wedi derbyn eu taliad o £150 i helpu gyda biliau ynni. Ond mae angen i Lywodraeth y DU weithredu ar unwaith i leddfu effeithiau’r cynnydd arswydus mewn biliau ynni ar wasanaethau lleol, busnesau lleol, a chymunedau lleol.

Dywedodd y Cynghorydd Rob Stewart (Abertawe), Dirprwy Arweinydd CLlLC a’r Llefarydd dros yr Economi:

“Bydd effeithiau’r argyfwng hwn yn cael eu teimlo gan ein hysgolion lleol, canolfannau cymunedol, cartrefi gofal a chymunedau ehangach. Rhaid i Lywodraeth y DU weithredu nawr i sicrhau bod ein plant, pobl hŷn a’n cymunedau yn ddiogel ac yn ddiddos y gaeaf a hwn a thu hwnt. Gall y sefyllfa yma chwyddo costau ynni ein gwasanaethau lleol i £100m eleni.

“Bydd ein busnesau lleol hefyd yn wynebu cynnydd enfawr mewn costau ynni gan eu gwneud nhw’n anghynaladwy ac anghystadleuol o gymharu a phartneriaid yn ngwledydd yr UE ble mae llywodraethau yn gweithredu i amddiffyn dinasyddion a busnesau o godiadau dirfawr ac anhylaw mewn biliau ynni. Mae’n hollbwysig bod Llywodraeth y DU yn gweithredu ar unwaith.”

-DIWEDD-

Dywedodd y Cynghorydd Rob Stewart (Abertawe), Dirprwy Arweinydd CLlLC a Llefarydd dros yr Economi:

“I roi hyn yn ei gyd-destun, mae’r codiad yma’n gyfystyr i £400 y mis i filiau ynni cyfartalog cartrefi sy’n talu drwy ddebyd uniongyrchol, neu dros £120 yr wythnos i’r rhai hynny ar fesuryddion talu ymlaen llaw. Yn syml, ni all y rhan fwyaf o aelwydydd Cymru fforddio hyn.”

“Bydd hyn yn dinistrio’r rhwyd diogelwch budd-daliadau i lawer o deuluoedd gan eu gadael nhw yn methu talu eu biliau ac yn gorfod dewis rhwng bwydo’r mesurydd talu neu fwydo eu teuluoedd. Bydd yn golygu fod pobl yn methu prynu’r bwyd neu ddillad y mae nhw ei angen.”

“Mae llywodraeth leol yn paratoi cynlluniau i gynorthwyo trigolion ac i’w helpu nhw i baratoi am bwyseddau prisiau ynni a chostau byw ac yn barod i helpu llywodraethau Cymru a’r DU i gefnogi pobl y gaeaf hwn. Fodd bynnag, dim ond Llywodraeth y DU sydd â’r pwer ariannol i amddiffyn trigolion rhag yr effeithiau gwaethaf.”

“Bydd y glec i fusnesau ar draws Cymru yr un mor ddramatig a’r un fydd yn taro teuluoedd. Bydd codiadau ym mhrisiau ynni yn eu gwneud nhw’n llai cystadleuol ac yn llai cynaliadwy. Yn anorfod, bydd hyn yn golygu bydd rhai busnesau yn dod yn anhyfyw os nad oes help yn cael ei ddarparu ar unwaith. Mae busnesau yn wynebu’r storm aeaf berffaith o gynnydd mewn costau ynni, cyflogau a nwyddau, yn ogystal â lleihad sylweddol mewn galw. Gall hyn arwain at fusnesau’n methu, colli swyddi, yr economi’n methu ac yn achosi dirwasgiad ddwfn a niweidiol.”

“Rhaid i Lywodraeth y DU weithredu nawr heb oedi i amddiffyn teuluoedd a busnesau rhag y drychineb yma.”

-DIWEDD-

Cyhoeddwyd y bydd 1,727 o swyddi cyn cael eu torri gan gwmni Airbus ar draws eu holl weithrediadau yn y DU, gyda llawer o bobl a theuluoedd yn wynebu’r posibilrwydd trasig o golli swyddi a bywoliaethau o safon yn ffatri fwyaf y cwmni ym Mrychdyn ar Lannau Dyfrdwy.

Dywedodd y Cynghorydd Rob Stewart (Abertawe), Llefarydd CLlLC dros yr Economi:

“Ers amser maith, mae Airbus wedi bod yn un o’n cyflogwyr mwyaf blaenllaw gyda miloedd o bobl wedi sicrhau swyddi o ansawdd gyda’r cwmni. Bydd colli’r swyddi ar y fath raddfa yn ergyd drom i’r economi leol yng ngogledd Cymru, ac i’r economi ehangach yng Nghymru mewn cyfnod pan mae cyn gymaint o bobl eisoes yn wynebu caledi difrifol o ganlyniad i’r argyfwng sydd ohoni.

“Fel arweinwyr pob un o’r 22 cyngor yng Nghymru, rydyn ni’n galw ar Brif Weinidog Cymru a Phrif Weinidog y DU i symud mynyddoedd i weithio a’i gilydd i helpu’r rhanbarth a’r rhai hynny sydd wedi eu heffeithio gan y colledion swyddi difrifol.”

Dywedodd y Cynghorydd Ian Roberts, Arweinydd Cyngor Sir y Fflint:

“Mae llawer o bobl ar draws Sir y Fflint, gogledd Cymru a gogledd orllewin Lloegr wedi eu hysgwyd gan y newyddion am golli cyn gymaint o swyddi yn y ffatri Airbus ym Mrychdyn. Ni ellir gor-ddweud pa mor drom fydd yr ergyd yn cael ei theimlo yn yr economi leol, i weithwyr presennol ac i’r llu o bobl ifanc oedd wedi gobeithio cychwyn ar eu gyrfa yn lleol yn y ffatri.

“Dwi’n ddiolchgar i fy holl gyd arweinwyr cyngor yng Nghymru am ymuno â fi yn galw am ymateb ar y cyd ar fyrder gan y ddwy lywodraeth i helpu’r gweithwyr yma a’r diwydiant awyr yn Sir y Fflint. Mae ei angen yn ddybryd i helpu i achub swyddi, bywoliaethau a ffyniant yr holl ranbarth.”

-DIWEDD-