Maniffesto WLGA 2016-21

Atebolrwydd Lleol 2016-21: Cynllun ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus Cymru

Daw etholiad y Cynulliad fis Mai 2016 ar adeg dyngedfennol i’r gwasanaethau cyhoeddus.

O ganlyniad i lymder parhaus, mae cyllideb y gwasanaethau cyhoeddus wedi crebachu o £720 miliwn ers 2010 ac mae disgwyl y bydd cynghorau lleol yn wynebu diffyg o ryw £940 miliwn erbyn 2019.

Mae’r rhan fwyaf o wasanaethau sydd heb eu diogelu yn y cynghorau leol yn wynebu dirywiad difrifol bellach ac mae cyllidebau gwasanaethau sy’n hanfodol i dwf economaidd a lles cyffredinol cymunedau wedi gostwng o 20%-50% eisoes.

Mae gwasanaethau lleol wrth wraidd cymunedau mwy diogel, cydlynol a chydradd. Yn y sefyllfa honno, cynghorau lleol yw’r cyrff democrataidd pwysig sy’n gyfrifol am lywodraethu a chynrychioli eu bröydd. Mae angen rhyddid, diogelwch ariannol a rheolaeth arnyn nhw yn eu hardaloedd i allu gwneud hynny. Dyna hanfod atebolrwydd lleol.

Felly, mae’r maniffesto yn gofyn am y canlynol:

  • Eglurhad, ac ymrwymo i weithio ar y cyd – rhaid i Lywodraeth Cymru egluro beth fydd tynged y cynghorau lleol o ran eu rolau, eu cyfrifoldebau, y bwriad i’w had-drefnu ac amserlen y broses honno. Mae’n hanfodol cadarnhau’r ymrwymiad i lywodraethu’r wlad ar y cyd i ofalu y gall llywodraeth y wlad a’r cynghorau lleol gydweithio yn ôl egwyddorion eglur cyd-barch a chyd-ddealltwriaeth.
  • Ariannu teg a hyblyg – mae angen rhagor o ryddid a hyblygrwydd ariannol ar y cynghorau i ymateb i anghenion a blaenoriaethau lleol. Dylai grantiau penodol fod yn rhan o’r dyraniad blynyddol a dylai Llywodraeth Cymru gytuno i roi dyraniadau ariannol fesul tair blynedd fel y gall cynghorau lleol gynllunio’n fwy effeithiol a nodi holl gostau unrhyw fentrau neu ddeddfau gwladol sydd i’w hariannu.
  • Llywodraethu mor agos at y bobl ag y bo modd – dylai Llywodraeth Cymru gadw at Siarter Llywodraeth Leol Ewrop a’r egwyddor y dylai grym fod mor agos at y bobl ag y bo modd. Mae rôl strategol wladol eglur ar Lywodraeth Cymru ond hoffai cynghorau i rym gael ei ddatganoli y tu hwnt i Fae Caerdydd fel y bydd yn cyrraedd pob bro.

Mae’n maniffesto yn amlinellu 40 prif flaenoriaeth i lywodraeth nesaf Cymru er mwyn helpu cynghorau lleol i ymateb i anawsterau ac anghenion lleol a chyfrannu at brosesau gwireddu uchelgeisiau a deilliannau gwladol. Bwysicach fyth, bydd y blaenoriaethau hynny o gymorth i’r cynghorau lleol wrth gyflawni eu blaenoriaethau hwythau er lles Cymunedau.


Mae rhagor o wybodaeth gan: Dilwyn Jones

  About

Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (WLGA) yn cynrychioli buddiannau byd llywodraeth leol ac yn hyrwyddo democratiaeth leol yng Nghymru.

  Cysylltwch â ni
   Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Tŷ Llywodraeth Leol
Rhodfa Drake
Caerdydd, CF10 4LG

Ffôn : 029 2046 8600
E-bost : enquiry@wlga.gov.uk
Oriau busnes : Llun - Iau 8:30 - 5:00, Gwen - 08:30 - 16:30